Wat moet je WETEN over TEKEN ?
 
Ziek worden na tekenbeten?
Wanneer u regelmatig in natuurgebieden komt, loopt u het risico om door een teek gebeten te worden. Een beet van deze kleine spinachtige beestjes kan in Nederland bij de mens de ziekte van Lyme veroorzaken. In natuurgebieden in het buitenland – in het bijzonder in meer oostwaarts in Europa gelegen landen (Beieren, Oostenrijk, Slovenië, Polen, Finland, de Baltische staten enz.) kan een tekenbeet ook de zogenaamde ’teken-encephalitis’ veroorzaken. Beide ziekten kunnen zeer ernstig verlopen maar worden door zeer verschillende ziekteverwekkers veroorzaakt: een bacterie (ziekte van Lyme) of een virus (teken-hersenvliesontsteking). De kans om door een geïnfecteerde teek te worden gebeten is niet groot; lang niet alle teken zijn geïnfecteerd met de bacterie of het virus. De kans om ziek te worden hangt ook af van het seizoen en de tijd dat de teek zich op het lichaam heeft vastgezogen.
Het is van veel belang om beide ziekten te onderscheiden omdat vaccinatie tegen de teken-encephalitis mogelijk is en tegen de ziekte van Lyme niet. De preventieve maatregelen om je tegen de tekenbeten zelf te beschermen zijn echter wel hetzelfde.

Wat zijn Teken?
Teken zien er uit als bruin-zwarte spinnetjes en zijn maar 1 tot 3 millimeter groot. Van maart tot november komen ze voor in bossen, duinen, struiken en hoog gras, wachtend op dieren of mensen die voorbijkomen. Wanneer deze parasieten op uw lichaam terechtkomen bijten ze zich vast in uw huid om zich vol te zuigen met bloed. Na een paar dagen zijn ze verzadigd en laten ze los. Soms zijn teken besmet. De meeste mensen die gebeten worden, worden niet ziek maar in sommige gevallen kunnen er klachten ontstaan.

Wat is de ziekte van Lyme?
De ziekte van Lyme is een infectieziekte die in de hele wereld (dus ook in Nederland) voorkomt en in drie stadia verloopt, maar het komt ook voor dat een stadium voorbij gaat zonder dat er zich klachten voordoen.
In het eerste stadium, drie dagen tot drie weken na de tekenbeet kan er rond de plaats van de beet een rode, ringvormige huiduitslag ontstaan die zich geleidelijk uitbreidt. Deze huiduitslag is altijd een reden om naar de huisarts te gaan. Iemand kan zich ook grieperig voelen met hoofdpijn, koorts en vermoeidheid.
In het tweede stadium, enkele weken of maanden na de tekenbeet, kan men last krijgen van uitstralende pijn in arm of been, dubbel zien, neiging tot flauwvallen, pijn of zwelling van de gewrichten of hartritmestoornissen.
In het derde stadium, maanden tot jaren na de besmetting, kunnen chronische huidaandoeningen, ernstige loopstoornissen en gewrichtsklachten optreden.

Wat is teken-encephalitis?
Teken-encephalitis kan mild tot ernstig verlopen. In 60–70% van de geïnfecteerden verloopt de infectie zonder verschijnselen. De verschijnselen kunnen vanaf 2–28 dagen na de beet optreden: eerst een week ‘griep’, dan een paar dagen zonder klachten en daarna soms hoofdpijn, nekstijfheid en braken. De in Rusland voorkomende vorm van hersen(vlies)ontsteking verloopt ernstiger met een hogere sterfte en een grotere kans op neurologische restverschijnselen. (Russian spring-summer encephalitis).
Voor mensen die langdurige (> twee weken) tochten door lagergelegen (< 2000m) bosachtige gebieden gaan maken en denken zich onvoldoende tegen teken te kunnen beschermen, is vaccinatie (3 x FSME-ImmunInject met een interval van een maand tussen de eerste twee injecties en de derde na 9 maanden) mogelijk.

Voorzorgsmaatregelen
De beste manier om besmetting te voorkomen, is het vermijden van contact met struikgewas en hoog gras. Dit kunt u doen door op de paden te blijven en bedekkende kleding te dragen. U kunt zich ook beschermen door een goed insectenwerend middel te gebruiken dat DEET bevat. Lees altijd eerst de aanwijzingen op de verpakking of het middel ook geschikt is voor kinderen.
Als u in de natuur bent geweest is het belangrijk om uw huid en kleding en die van uw kinderen liefst dezelfde dag te (laten) controleren op teken, vooral op plekken waar de huid warm en vochtig is, zoals in liezen, knieholten, oksels en op de buik. Bij kinderen worden teken vaak op het hoofd, in de hals, achter de oren en bij de haargrens gevonden.

Wat u moet doen als u een teek hebt?
Wanneer u een teek binnen 24 uur verwijdert is de kans dat u ziek wordt te verwaarlozen. Dit geldt zeker voor de ziekte van Lyme. Het is wel belangrijk dat u dit op de juiste manier doet!
Neem een pincet waarmee u de teek goed kunt vastpakken, bijvoorbeeld een epileer- of speciale tekenpincet.
Plaats het pincet over de teek, zo dicht mogelijk op de huid.
Verdoof de teek vooraf niet met alcohol, een brandende sigaret of andere middelen. De teek kan van schrik zijn maaginhoud met bacteriën in uw huid legen, waardoor de kans op besmetting juist groter wordt.
Trek de teek er voorzichtig draaiend uit. Zorg ervoor dat u de teek niet plat drukt.
Ontsmet het wondje vervolgens met alcohol of jodium.
Noteer de datum van de tekenbeet in uw agenda.

Wanneer naar de huisarts?
Nadat u een teek hebt verwijderd is het niet nodig om direct naar uw huisarts te gaan. Doe dit wel wanneer u één of meer van de eerder beschreven klachten hebt, en noem de datum waarop u gebeten bent: dit is belangrijke informatie voor uw huisarts. De ziekte van Lyme wordt met een kuur van antibiotica behandeld. Hoe eerder u erbij bent, hoe gemakkelijker en sneller de behandeling en hoe beter het resultaat.
De teken-encephalitis kan niet met specifieke medicijnen worden behandeld en bij ernstige verschijnselen zal opname in een ziekenhuis noodzakelijk zijn.
Bron: GGD Zeeland